ไอเดีย #10: ระบบสต๊อกสินค้าร้านขายของชำ

"น้ำปลาหมดตั้งแต่เมื่อไรไม่รู้ ลูกค้ามาถามก็ต้องบอกว่าพรุ่งนี้มีนะ" ป้าเจ้าของร้านขายของชำหน้าซอยพูดแบบนี้บ่อยมาก ร้านโชห่วยส่วนใหญ่จำสต๊อกด้วยความจำของเจ้าของ จดรายการสั่งของบนกระดาษ แล้วก็มักสั่งของขายดีไม่ทัน ขณะที่ของขายช้ากองเต็มหลังร้านจนหมดอายุ ระบบสต๊อกแบบเรียบง่ายที่ใช้บนมือถือได้ จึงช่วยร้านเล็ก ๆ ได้มากกว่าที่คิด และเป็นโจทย์ฝึกที่ดีสำหรับมือใหม่

ใครจะใช้

• เจ้าของร้าน — ดูของคงเหลือ ดูรายการที่ใกล้หมด และตัดสินใจสั่งของ
• พนักงานหรือคนในครอบครัว — บันทึกรับของเข้าเมื่อรถส่งของมา และตัดของออก
• ผู้ดูแลระบบ — จัดการผู้ใช้และตั้งค่าพื้นฐานของร้าน

ฟีเจอร์ขั้นต่ำ (MVP)

• CRUD สินค้า ระบุชื่อ บาร์โค้ด หมวดหมู่ หน่วยนับ ราคาทุน ราคาขาย และจุดสั่งซื้อขั้นต่ำ
• บันทึกรับสินค้าเข้า ระบุผู้ขายส่ง จำนวน ราคาทุน และวันหมดอายุถ้ามี
• บันทึกตัดสต๊อกออก ทั้งขาย ของเสีย ของหมดอายุ และหยิบใช้เอง
• ยอดคงเหลือคำนวณจากรายการเคลื่อนไหวทั้งหมด ไม่ใช่ให้คนพิมพ์ตัวเลขทับ
• หน้าแจ้งของใกล้หมด แสดงสินค้าที่เหลือต่ำกว่าจุดสั่งซื้อ พร้อมสร้างรายการสั่งของ
• สแกนบาร์โค้ดด้วยกล้องมือถือเพื่อค้นหาสินค้าได้เร็ว
• รายงานความเคลื่อนไหวรายวันและรายเดือน และมูลค่าสต๊อกคงเหลือ

ต่อยอดได้อีก

• แจ้งเตือนผ่าน LINE ทุกเช้า ว่ามีของอะไรใกล้หมดหรือใกล้หมดอายุ
• หน่วยนับหลายระดับ เช่น รับเข้าเป็นลัง ขายออกเป็นขวด แปลงหน่วยให้อัตโนมัติ
• ต่อยอดเป็นระบบหน้าร้าน (POS) เล็ก ๆ ให้ตัดสต๊อกทันทีที่ขาย
• วิเคราะห์สินค้าขายดีและขายช้า เพื่อช่วยวางแผนการสั่งของ

โครงข้อมูลตั้งต้น

• products — id, barcode, name, category_id, unit, cost_price, sell_price, reorder_point, is_active
• suppliers — id, name, phone, note
• stock_movements — id, product_id, type (in/out/adjust), qty, unit_cost, reason, ref_no, created_by, created_at
• stock_balances — product_id, qty_on_hand, updated_at
• categories — id, name

ระดับความยาก และสิ่งที่จะได้เรียนรู้

ระดับ มือใหม่ ทำได้ด้วย Yii2 หรือ Laravel กับ MySQL หรือ PostgreSQL ถ้าอยากให้ใช้สะดวกบนมือถือก็ลองทำเป็นแอป Flutter เรียก API ได้ สิ่งที่จะได้เรียนรู้

• แนวคิดเก็บสต๊อกเป็นรายการเคลื่อนไหว (ledger) แล้วค่อยสรุปยอด ซึ่งตรวจย้อนหลังได้
• การอัปเดตยอดคงเหลือใน transaction เดียวกับการบันทึกรายการ
• การใช้ index กับคอลัมน์ barcode เพื่อให้ค้นหาเร็ว
• การทำรายงานสรุปตามช่วงวันที่และหมวดหมู่

ข้อควรระวัง

• ถ้ามีคนตัดสต๊อกพร้อมกันหลายเครื่อง การอ่านยอดมาลบใน PHP แล้วเขียนกลับจะทำให้ยอดเพี้ยน ควรใช้คำสั่งอัปเดตแบบบวกลบในฐานข้อมูลโดยตรง หรือล็อกแถวก่อน
• ห้ามลบรายการเคลื่อนไหวที่บันทึกผิด ให้บันทึกรายการปรับยอด (adjust) แทน จะได้มีร่องรอยตรวจสอบ
• ถ้าจะใช้ตัวเลขจากระบบไปทำบัญชีหรือยื่นภาษี เช่น เรื่อง VAT 7% หรือต้นทุนขาย ควรตรวจสอบวิธีคิดกับนักบัญชีก่อน

ใครเคยทำระบบสต๊อกให้ร้านค้าจริงบ้าง เจ้าของร้านใช้ต่อเนื่องไหม หรือเลิกกลางทางเพราะบันทึกยุ่งยาก แล้วถ้าเป็นคุณจะทำให้การรับของเข้าเร็วที่สุดได้อย่างไร มาเล่าประสบการณ์และโพสต์ผลงานกันในกระทู้นี้ได้เลยครับ